Lokale en systemische therapieën


Lokale therapie betreft medicijnen die je direct op de aangedane plek op de huid smeert. Systemische therapie is een behandeling die het gehele lichaam aanpakt, vaak in de vorm van pillen. Medische termen in de toelichting van deze therapieën zijn niet te voorkomen, maar leggen we zoveel mogelijk uit.


Lokale therapieën

Beginnende HS kan worden behandeld met lokale therapieën. Deze middelen hebben in de meeste gevallen minimale bijwerkingen en kunnen door patiënten zelf worden toegepast, ook preventief. Lokale therapie kan als monotherapie (behandeling met één geneesmiddel) worden toegepast, maar kan in combinatie met andere lokale middelen zelfs tot betere resultaten leiden. Dit kan eventuele systemische therapieën en chirurgische ingrepen voorkomen.

  • Resorcinol
    Resorcinol is een middel dat al meer dan 100 jaar binnen de dermatologie wordt gebruikt. Vanwege de jeukstillende en voornamelijk keratolytische effecten wordt het tegenwoordig vooral als middel met een peeling effect gebruikt, in verschillende concentraties, variërend van 5-15% opgelost in crème of hydrogel. Over de peelende effecten van resorcinol bestaat twijfel, voornamelijk bij het gebruik van concentraties onder de 10%. Bij gebruik van hogere concentraties, vanaf 15% oplopend tot 35-50%, is er sprake van een sterk peelend effect, maar vooral deze laatste concentraties worden vanwege de kans op systemische toxiciteit (giftigheid) niet gebruikt. Resorcinol grijpt aan de op de folliculaire keratineplug (verstopping van haarzakje-uitgang). Lokale bijwerkingen kunnen bestaan uit irritatie, zoals roodheid en schilfering en (omkeerbare) verkleuring van de behandelde huid. Systemische bijwerkingen zijn bij lagere concentraties uiterst zeldzaam.
     
  • Antiseptica
    Antiseptica zijn zonder recept verkrijgbaar bij apotheken en drogisterijen. Ze doden ziekteverwekkende bacteriën en zijn soms ook werkzaam tegen bepaalde huidparasieten en schimmels. Ze kunnen te allen tijde gebruikt worden voor het ontsmetten van zowel gezonde als aangedane huid. De bekendste antiseptica die gebruikt worden door HS patiënten zijn betadine scrub, hibiscrub en unicura zeep


Systemische therapieën

Er worden diverse (combinaties) van systemische antibiotica geadviseerd bij HS. De keuze is onder andere afhankelijk van de aanwezige bacteriën, het medicijngebruik van de patiënt en ervaringen van de behandelend arts met andere patiënten.

  • Antibiotica
    Er zijn verschillende soorten antibiotica. Vaak worden tetracyclinen voorgeschreven (bijvoorbeeld doxycycline of minocycline). Deze middelen lijken enig effect te hebben op de ontstekingen bij HS en kunnen mogelijk ook nieuwe plekken in een vroeg stadium voorkomen. Naast het effect van tetracyclinen op bacteriën hebben deze medicijnen ook een anti-inflammatoir (tegengaan van ontsteking) neveneffect. Er zijn geen studies bekend waarin de effectiviteit van de tetracyclinen bij HS systematisch is onderzocht. De indruk bestaat wel dat ze een therapeutisch effect hebben bij milde vormen van HS en derhalve als behandelmogelijkheid ingezet kunnen worden.
    Bij mensen met ernstige HS die niet of onvoldoende reageren op behandeling met eerdergenoemde antibiotica kan de volgende stap in de behandeling het gebruik van rifampicine zijn. Gezien de ontwikkeling van resistentie bij rifampicine als monotherapie wordt een combinatie met een ander antibioticum gericht op stafylokokken geadviseerd, zoals clindamycine. Dit kan dan voor enkele weken of maanden worden voorgeschreven.
    Uit onderzoeksresultaten wordt geconcludeerd dat deze combinatietherapie een veelbelovende behandeling voor HS is. De optimale duur en dosering moeten nog nader worden onderzocht. Bij deze combinatiebehandeling moet rekening worden gehouden met verschillende veelvuldig gerapporteerde bijwerkingen die in de bijsluiters van beide middelen worden vermeld.
     
  • Overige antibiotica
    In geval van acute ernstige infecties (diepe pijnlijke abcessen, cellulitis, koorts) kunnen kortdurende behandelingen met antibiotica zoals fluxloxacilline, amoxicilline/clavulaanzuur, clarithromycine, metronidazol of clindamycine gegeven worden. Een eventuele onderhoudsbehandeling met tetracyclinen moet dan tijdelijk onderbroken worden. Aangezien HS niet wordt beschouwd als ziekte die wordt veroorzaakt door bacteriën, denkt men dat de werking van deze antibiotica meer berust op ontstekingsbeperkende mechanismen dan bacteriedodende mechanismen. 
     
  • Anti-inflammatoire middelen
    Anti-inflammatoire middelen zijn medicijnen die ontstekingsreacties (inflammaties) afremmen. Deze middelen mogen in principe alleen worden toegepast bij steriele ontstekingen en niet bij ontstekingen door infectie met micro-organismen. Denk bij deze middelen aan Dapson, systemische corticosteroïden en intrelasionale corticosteroïden. Het doel van corticosteroïden is het snel reduceren van de ontsteking. Incidenteel gebruik voor korte perioden (enkele weken) kan zinvol zijn bij opvlammingen. Ze zijn niet geschikt als onderhouds- of lange termijn behandeling voor HS. Gebruik van intralesionale corticosteroïden (d.m.v. injecties) heeft als belangrijke bijwerking het veroorzaken van een gebrek aan voeding van de lederhuid (laag bindweefsel). Dit zou een positief effect kunnen hebben wanneer cystes hierin gelegen zijn.
     
  • Anti-acne middelen
    De structuur van deze medicijnen is afgeleid van vitamine A. Gebruikte medicijnen zijn acitretine isotretinoïne (merknaam Roaccutane). Let op: dit middel kan gevolgen hebben voor een (gewenste) zwangerschap, ook jaren nadat men gestopt is met het gebruik van de medicatie.
     
  • Hormonale behandeling
    Uit kleine studies zijn aanwijzingen dat hormonale behandeling bij vrouwen met HS verbetering kan brengen. Dit is echter alleen te overwegen bij een subgroep van vrouwen waarbij het voorschrijven van anti-androgenen niet op onoverkomelijke bezwaren stuit. Maar forse doseringen kunnen gepaard gaan met ernstige bijwerkingen (zoals depressie).
     
  • Biologicals/TNF-α remmers
    Over deze behandelmethode hebben we veel vragen van onze leden gekregen. We lichten dit daarom graag wat uitgebreider toe. Lees meer →

De Hidradenitis Patiënten Vereniging (HPV) is een landelijke patiëntenorganisatie,
opgericht in augustus 1997 en heeft de ANBI status (# 8063519020).

Word lid!